Het beschrijven van toezicht, veiligheid en privacy

Hoe kun je nu goed een complex probleem beschrijven? Wat wil je beschrijven en wat wil je met je beschrijving bereiken? Voor mijn werk maak ik beschrijvingen van ‘de werkelijkheid’ via modellen en schema’s. Met hulp van Excel, Powerpoint, databases en Visio probeer ik de werkelijkheid compact te beschrijven. Maar voor sommige werkelijkheden voldoen dergelijke softwarepakketten niet, dan is een film of boek een betere keus.

Een model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid, waarbij je relaties tussen elementen eenvoudiger voorstelt dan ze in werkelijkheid zijn. Een model heeft vaak als doel inzicht te verkrijgen in de werkingen van een (werkelijk) systeem zonder daarvoor een onoverzichtelijke hoeveelheid data te moeten gebruiken. De werkelijkheid kan per definitie nooit compleet worden weergegeven. De werkelijkheid kent namelijk geen afbakening, geen grens. De werkelijkheid is het ‘grote alles’.

ModelOfChairWij mensen moeten daarom moeite doen om op een efficiënte en effectieve manier keuzes te maken over wat je wel en niet  ‘modelleert’ / beschrijft en hoe je vervolgens je model weergeeft. Dat hangt helemaal van je doel af. Soms is een wiskundig model perfect, in andere gevallen geeft een grafiek, een computermodel, een schema of een schaalmodel de ‘werkelijkheid’ voldoende weer. Er zijn ook gevallen dat rationele weergaven onvoldoende zijn en in dat geval moet ‘de kunst’  het oplossen door middel van een schilderij, een film, een gedicht, een foto of een verhaal. Kunstvormen geven andere aspecten van de werkelijkheid weer, dan Visio-schema’s of Excel-tabellen mogelijk maken.

Ongeveer een jaar geleden heeft Edward Snowden met zijn NSA-onthullingen het debat over surveillance, privacy, veiligheid en gegevensopslag op gang bracht. Nu is het mogelijk om alle databases, servers, en datatransporten te tonen via grafieken, schema’s, kaarten en andere soorten visualisaties. De vraag is echter of dat soort systeembeschrijvingen voldoende inzichtelijk maken. Systeembeschrijvingen tonen simpelweg slechts één deel van de werkelijkheid: een niet-emotionele. Daarom worden vaak om te beginnen metaforen gebruikt: korte begrippen die de lezer of toehoorder direct een begrip zouden moeten geven van de situatie of het probleem. Het begrip ‘Big Brother’ is de meest gebruikte metafoor voor een overheid die haar burgers in de gaten houdt. Maar George Orwells ‘1984’ dekt de lading niet goed: wie het debat over toezicht, veiligheid en privacy beter wil voeren, heeft meer metaforen nodig.

De Correspondent is daarom een reeks artikelen gestart om goede metaforen te verzamelen. Al die metaforen bij elkaar geven een aardig beeld van de emotionele, maatschappelijke, persoonlijke en ethische aspecten van de ‘systeembeschrijving’.  Verschillende boeken en films worden aangehaald die allen een deel (lees ook: een aspect / ‘een model’) van de werkelijkheid weer te geven, lees daarom:

  • 0000 – De introductie tot de reeks artikelen, door Lyn Berger
  • 0001 – De Cirkel van Dave Eggers, hoe alles met elkaar delen kan uitmonden in vrijwillige tirannie, door Nina Polak
  • 0002 – Het Proces van Franz Kafka, de staat hoeft niet kwaadwillend te zijn om kwaad te doen, door Lyn Berger
  • 0003 – Little Brother van Cory Doctorow, beschrijft de gevolgen van de ‘vals-positieven-paradox’, door Maurits Martijn
  • 0004 – We van Yevgeny Zamyatin, toont de zachte dwang van technologie, door Dimitri Tokmetzis

 

Boeken en films (met Wikipedia-link) die ook in de metaforenlijst zouden kunnen horen, en ook allemaal nét een ander aspect belichten, zijn bijvoorbeeld:

Veel lees / kijkplezier!

Reageer hier op dit artikel!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.